Wednesday, November 23, 2016

အဓမၼက်င့္ခံရသူ တစ္ေယာက္အတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

၁။ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ ေစာ္ကားျခင္းဆုိတာ ဘာလဲ
Sexual assault is defined as any type of unwanted physical violence or contact that is of a sexual nature.
လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ ေစာ္ကားျခင္းဆုိတာ လိင္မႈကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အလိုမတူဘဲ ကုိင္တြယ္ျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ျခင္းကုိေခၚတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အသက္ငယ္ရြယ္တဲ့ ကေလးေတြဆုိရင္ေတာ့ အလိုတူျခင္း၊ မတူျခင္းကို စဥ္းစားစရာမလိုဘဲ ထုိးသြင္းမႈရွိတယ္ဆုိတာနဲ႔ အဓမၼျပဳက်င့္မႈအျဖစ္ သတ္မွတ္လုိ႔ရပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြး၊ က်ားမမေရြး ၾကံဳေတြ႕ရႏိုင္တဲ့ကိစၥပါ။ ဒီေဆာင္းပါးမွာေတာ့ မိန္းကေလးအတြက္ ဦးစားေပးေရးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
၂။ အဓမၼျပဳက်င့္မႈေတြ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရသလဲ။ အဓိကအေၾကာင္းရင္း သုံးခု ရွိပါတယ္။
၁။ က်ားမခြဲဲျခားဆက္ဆံျခင္း
၂။ ပါ၀ါအလြဲသံုးစားလုပ္ျခင္း
၃။ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ခ်ဳိးေဖာက္ျခင္း တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။



ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လူ႔အသိုင္းအ၀ုိင္းမွာက ေယာက်္ားေလးဆုိ မိန္းကေလးထက္ ပိုဦးစားေပးၾကတယ္။ မိန္းကေလးဆုိ အားႏြဲ႕တယ္လုိ႔ျမင္တယ္။ ဒီေတာ့စိတ္ေကာင္း၀င္ေနခ်ိန္မွာ ညႇာတာစရာျဖစ္ေနေပမယ့္ အေမွာင္ထဲေရာက္တဲ့အခါ၊ တစ္ေယာက္တည္းျဖစ္ေနတ့ဲအခါမ်ဳိးမွာက် မိန္းကေလးကို အႏုိင္က်င့္စရာလို႔ ေျပာင္းလဲ႐ႈျမင္သြားတယ္။ အမႈတစ္ခုျဖစ္လာရင္လည္း မိန္းမေတြက ဒီလို၀တ္စားထားလို႔၊ ညဘက္ႀကီး အျပင္ထြက္လုိ႔ဆုိတာမ်ဳိး အျပစ္တင္တယ္။ Victim Blaming လုပ္တယ္။

ပါ၀ါဆုိတာက မ်ဳိးစံုရွိႏုိင္တယ္။ ဘယ္လိုမွလည္း အားလံုးတစ္ေျပးညီတူေနေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္လုိ႔မရႏုိင္ဘူး။ အဲဒီအခါ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအားမေကာင္းတဲ့အခါမွာ မထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ဘူး။ ဒါဟာ ရွက္စရာလို႔ မျမင္ေတာ့ဘူး။ ကိုယ္ခႏၶာဖြဲ႕စည္းပံု၊ ခြန္အားစသျဖင့္ ပါ၀ါပုိႀကီးေနတာကို တလြဲအသံုးခ်ေတာ့တယ္။

ေနာက္ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးဆုိတာကို မေန႔တစ္ေန႔ကမွ ေျပာလို႔ရလာတဲ့ တုိင္းျပည္ျဖစ္ေလေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကုိယ္လည္း လူလုိ႔မခံစားရဘူး။ သူမ်ားေတြကိုလည္း လူလို႔မေလးစားေပးမိဘူး။ တစ္ေယာက္ေယာက္က ကုိယ့္အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္လာရင္လည္း ခံေနမိတတ္သလို၊ သူတစ္ပါးအခြင့္အေရးကုိလည္း ထမင္းစားေရေသာက္ရသလို လြယ္လြယ္နဲ႔ ခ်ိဳးေဖာက္ပစ္တတ္ၾကတယ္။ ဒါေတြေၾကာင့္ ဒီလိုအဓမၼျပဳက်င့္မႈေတြ ျဖစ္ေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအဓိကက်တဲ့ အေၾကာင္းရင္းသုံးခုကို ဆင္းရဲမြဲေတျခင္း၊ အသိပညာအားနည္းျခင္း၊ လူေနမႈအဆင့္အတန္းနိမ့္က်ျခင္း၊ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနျခင္း၊ တရားဥပေဒစုိးမိုးမႈ အားနည္းျခင္း၊ အရက္ေသစာနဲ႔ မူးယစ္ေဆးမ်ားေပါမ်ားျခင္း စတဲ့အခ်က္ေတြက ထပ္ဆင့္ပံ့ပုိးေပးပါတယ္။

ဒီအခ်က္ေတြ မ်ားမ်ားစားစားရွိေနတဲ့ တုိင္းျပည္မွာ အဓမၼျပဳက်င့္မႈေတြလည္း ေျမာက္ျမားစြာျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ဒီအမႈေတြ နည္းပါးသြားေအာင္ ကာကြယ္ခ်င္ရင္ ခုေျပာခဲ့တဲ့အခ်က္ေတြ နည္းႏုိင္သမွ် နည္းေအာင္ လုပ္ၾကဖုိ႔လုိပါတယ္။

၃။ အဓမၼျပဳက်င့္ခံရသူတစ္ေယာက္မွာ ဘာလုိအပ္ခ်က္ေတြရွိႏုိင္သလဲ။

(က) ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ

(ခ) စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ

(ဂ) လူမႈေရးပုိင္းဆိုင္ရာ

(ဃ) တရားဥပေဒႏွင့္ လံုျခံဳေရးလိုအပ္ခ်က္မ်ား ရွိေနႏုိင္ပါတယ္။ တစ္ခ်က္ခ်င္းျပန္ရွင္းပါမယ္။

(က) ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

အဓမၼက်င့္ခံရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ လူခႏၶာကိုယ္မွာ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရေနတာမ်ဳိးေတြ ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေတြကိုကုသေပးရမယ္။ ေနာက္ၿပီးလိုအပ္ရင္ ေမးခုိင္ကာကြယ္ေဆးထုိးေပးရမယ္။ အေရးႀကီးဆံုးကေတာ့ လိင္ဆက္ဆံမႈရွိခဲ့ရင္ အဲဒီရဲ႕ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆ နာႏွစ္ခုျဖစ္တဲ့ ကုိယ္၀န္ႏွင့္ လိင္ကတစ္ဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြမရေအာင္ ကာကြယ္ေပးဖုိ႔ပါပဲ။ ဒီေနရာမွာ အခ်ိန္အေရးႀကီးလာပါတယ္။ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံၿပီးရင္ အေရးေပၚကိုယ္၀န္တားေဆးဆုိတာ ေသာက္ရပါတယ္။ ေဆးလံုးႏွစ္လံုးပါပါတယ္။ တစ္ၿပိဳင္တည္းေသာက္ရမွာျဖစ္ၿပီး ႏွစ္နာရီအတြင္း အန္ထြက္ခဲ့ရင္ ထပ္ေသာက္ရပါမယ္။ ဆရာ၀န္ညႊန္မွမဟုတ္ဘဲ ကုိယ့္ဟာကိုယ္လည္း ေသာက္လို႔ရပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံအၿပီး ငါးရက္အတြင္းပဲ ေသာက္ဖုိ႔ေတာ့လိုပါတယ္။ ေစာေစာေသာက္ေလ ပုိအာနိသင္ရွိေလပါပဲ။ HIV ပုိးမကူးစက္ေအာင္ ေသာက္လုိ႔ရတဲ့ေဆးကေတာ့ျဖစ္ၿပီး သုံးရက္အတြင္း ေသာက္ရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ လြယ္လြယ္ကူကူ မရႏုိင္ပါဘူး။

စဥ္းစားၾကည့္ပါ၊ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ဟာ အဓမၼျပဳက်င့္မႈတစ္ခု ၾကံဳလိုက္ရၿပီဆို အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာတဲ့အခါ ဖြင့္ေျပာမယ္ထင္ပါသလဲ။ လံုး၀ဖြင့္မေျပာဘဲ ကိုယ္၀န္ေပၚလာမွေျပာၾကတယ္။ လအေတာ္ၾကာမွ ေျပာၾကတယ္။ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ အျပစ္တင္ခံရမွာ ေၾကာက္တယ္။ လူသိမွာ၊ အရွက္ကြဲမွာ၊ မိဘေတြအရွက္ရမွာ ေၾကာက္တယ္။ ဒီအခါမွာ မလိုခ်င္ဘဲနဲ႔ ကုိယ္၀န္ေတြရၾကတယ္။ ေနာက္ၿပီး အဓမၼျပဳက်င့္မႈတစ္ခု ၾကံဳရၿပီဆုိပါေတာ့၊ လူေတြကလည္း ရဲတုိင္ဖို႔၊ တရားခံမိဖုိ႔ကို ပိုအားသန္ၾကတယ္။ ဒီမိန္းကေလးမွာ ဘယ္လုိေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာ ေတြၾကံဳရႏုိင္တယ္၊ ဘာလုပ္ေပးဖုိ႔လိုတယ္ဆုိတာမ်ဳိး မေတြးမိတတ္ၾကဘူး။ ဆရာ၀န္ေတြမွာလည္း ဒီလိုပဲ၊ သူ႔ကုိဘယ္လိုျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ေပးရမလဲဆုိတာထက္ ဒါဟာ အဓမၼျပဳက်င့္မႈေျမာက္၊ မေျမာက္ဆုိတာကို သတ္မွတ္ေပးႏုိင္ဖု႔ိပဲ ဦးစားေပးမိတတ္ၾကတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီလို႐ုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာအရ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈေပးျခင္းဟာ ဆရာ၀န္၊ ဆရာမေတြနဲ႔လည္း သက္ဆုိင္သလို၊ လူထုနဲ႔လည္း သက္ဆုိင္ပါတယ္။ မိန္းကေလးေတြ ေစာေစာဖြင့္ေျပာလာေအာင္ သူတုိ႔ကုိယ္တုိင္က ဒီလိုဗဟုသုတရွိရမယ္။ မိဘနဲ႔၊ မိသားစုနဲ႔ပြင့္လင္းတဲ့ ဆက္ဆံေရးမ်ဳိးရွိေနဖုိ႔လိုတယ္။ ဘာအျပစ္မွလုပ္မထားတဲ့သမီးေၾကာင့္ အရွက္ရတယ္ဆုိတာမ်ဳိး၊ သတ္ေသမယ္ဆုိတာမ်ဳိး၊ ဒီမွာမေန၀ံ့ေတာ့လုိ႔ ေျပာင္းေျပးမယ္ဆုိတာမ်ဳိးမလုပ္ဘဲ သမီးျဖစ္သူဘက္က ရပ္တည္ေပးၾကဖုိ႔လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီး အဓမၼျပဳက်င့္မႈ တစ္ခုျဖစ္လာတုိင္းခံရသူကို အျပစ္တင္တဲ့အေလ့အထ၊ ညႇိႏိႈင္းလိုက္ရင္ၿပီးတာပဲ။ အက်ယ္အက်ယ္လုပ္ေနတယ္ဆုိတဲ့ အေလ့အထ၊ ဒီလိုအျဖစ္ဆုိးမ်ိဳး ၾကံဳေတြ႕လိုက္ရသူကို အထင္ေသးတဲ့ အေလ့အထ၊ ကာလသားေတြက ဒီေကာင္မေလး အပ်ဳိမဟုတ္ေတာ့ပါဘူးဆိုၿပီး ရိသဲ့သဲ့လုပ္တဲ့ အေလ့အထ၊ ဒါေတြကို ရပ္တန္႔ေပးၾကဖုိ႔လည္း လိုပါတယ္။

(ခ) စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

အားငယ္ေနမယ္၊ ျမင္ျမင္သမွ် ေၾကာက္ရြံ႕ေနမယ္၊ စိတ္ဓာတ္က်ေနမယ္၊ တုန္လႈပ္ေနမယ္၊ တခ်ဳိ႕လည္း ေဒါသထြက္ေနမယ္၊ လက္စားေခ်ဖို႔ စိတ္ကူးေနမယ္၊ မ်ဳိးစံုျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေတြ ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္ဖုိ႔ဆုိတာကလည္း အခ်ိန္ယူရပါတယ္။ စိတ္ရွည္ရပါတယ္။ မိသားစုကလည္း ေဖးမေပးရမယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒါဟာလွ်ဳိ႕၀ွက္ထားရမယ့္ ကိစၥဆုိေပမယ့္ ရြာေတြမွာက သတင္းပ်ံ႕လြယ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပတ္၀န္းက်င္ကလည္း ဒီမိန္းကေလးကို ေလးေလးစားစား ဆက္ဆံေပးဖုိ႔၊ ေဖးမေပးၾကဖုိ႔ သိပ္အေရးႀကီးပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး က်န္းမာေရး၀န္ေဆာင္မႈေပးသူေတြ အေနနဲ႔လည္း စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အားေပးမႈေတြ လုပ္ေပးႏုိင္ဖုိ႔လိုပါတယ္။

(ဂ) လူမႈေရးပုိင္းဆိုင္ရာ လိုအပ္ခ်က္မ်ား

မ်ားေသာအားျဖင့္ အဓမၼျပဳက်င့္မႈေတြဟာ ထိလြယ္ခုိက္လြယ္တဲ့ လူအုပ္စုေတြ (Vulnerable group) မွာပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ဆင္းရဲတယ္။ ပညာမတတ္ဘူး။ လူေနမႈအဆင့္အတန္း နိမ့္က်တယ္။ ပဋိပကၡေတြျဖစ္ၿပီး Social instability ျဖစ္ေနမယ္။ အေျခအေနေတြ ပ်က္ယြင္းေနမယ္။ ဒီလိုအေနအထားေတြမွာ ပိုၿပီးအျဖစ္လြယ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဓမၼျပဳက်င့္ခံလုိက္ရၿပီး ဒီလိုအေနအထားမွာပဲ ဆက္ထားဦးမယ္ဆုိရင္ ေသခ်ာသေလာက္ရွိတာက ဒါမ်ဳိးထပ္ျဖစ္ဦးမွာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ သူ႔ကုိလံုျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေဂဟာတစ္ခုခုဆီ ပို႔ေပးတာမ်ဳိး၊ မိသားစု၀င္ တစ္ေယာက္ေယာက္က လက္ခံေစာင့္ေရွာက္ေပးတာမ်ဳိး လိုအပ္ရင္ လုပ္ေပးဖုိ႔လိုပါတယ္။

(ဃ) တရားဥပေဒႏွင့္ လံုျခံဳေရးလုိအပ္ခ်က္မ်ား

တရားဥပေဒဆုိတာ ေၾကာက္စရာမဟုတ္ပါဘူး၊ လူေတြကို ကာကြယ္ေပးဖုိ႔ပါတဲ့။ ျပစ္မႈတစ္ခုက်ဴးလြန္ၿပီဆုိတာ ေသခ်ာတာနဲ႔ အဲဒါနဲ႔ထုိက္တန္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္မ်ဳိးကို ထိထိေရာက္ေရာက္ေပးႏုိင္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။ ဒါမွလည္း ျပည္သူ႔ဘ၀ေတြလံုျခံဳမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေထာင္က်သြားတဲ့ တရားခံကလြတ္လာတဲ့အခါ ကာယကံရွင္ကို ရန္ျပန္ရွာတာမ်ိဳး၊ အသက္အႏၲရာယ္ ၿခိမ္းေျခာက္တာမ်ိဳးေတြ ရွိလာခဲ့ရင္လည္း ေက်းရြာ၊ ၿမိဳ႕နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုိင္းနဲ႔ ရဲတပ္ဖြဲ႔ကေန လံုျခံဳေရးပိုင္းဆုိင္ရာ ကာကြယ္မႈေတြ လုပ္ေပးႏုိင္ဖုိ႔လိုပါတယ္။

၄။ ဘာေတြျပင္ဆင္ထားဖုိ႔ လိုမလဲ။

ဒီလိုအမႈအခင္းေတြ ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္သြားဖုိ႔၊ ျဖစ္လာခဲ့ရင္လည္း ကုိယ္၀န္ရသြားတာ၊ ေရာဂါပိုးေတြကူးစက္ခံလိုက္ရတာ၊ စိတ္ဓာတ္ေတြက်ၿပီး ကုိယ့္ကိုယ္ကုိယ္ သတ္ေသသြားတာ စတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေတြ နည္းသြားဖုိ႔ဆုိရင္ က်ားမခဲြျခားဆက္ဆံေနတဲ့ အျမင္ေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ မေလးစားတာေတြကုိ ျပင္ႏုိင္ဖုိ႔လုိပါတယ္။ မိန္းကေလးေတြကုိယ္တုိင္မွာ ဒီလိုအသိပညာေတြ ရွိဖုိ႔လိုတယ္။ မိသားစုနဲ႔ပတ္၀န္းက်င္ကလည္း ေဖးမေပးဖုိ႔၊ အျပစ္မတင္ဖုိ႔လိုတယ္။ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြကလည္း ထိေရာက္တဲ့ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ လုပ္ေပးႏုိင္ဖုိ႔လိုတယ္။

အစုိးရပိုင္းအေနနဲ႔ေတာ့ လိုအပ္တဲ့ဥပေဒေတြ ျပ႒ာန္းဖို႔၊ ျပ႒ာန္းလိုက္တဲ့ ဥပေဒေတြကလည္း တကယ္အသက္၀င္ေနဖုိ႔၊ စိုးမိုးေနဖုိ႔ လုပ္ေပးရပါမယ္။ ျပည္သူျပည္သားေတြကို လံုေလာက္တဲ့ အကာအကြယ္ေတြ ေပးႏုိင္ဖုိ႔လိုပါတယ္။ ဒီလိုအမႈအခင္းေတြဟာ ထိလြယ္ခုိက္လြယ္တဲ့ လူအုပ္စုမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားေၾကာင္း ေျပာခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈရွိေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ လူေနမႈအဆင့္အတန္းေတြ နိမ့္က်ေနရင္၊ အလုပ္လက္မဲ့ေတြျဖစ္ေနရင္၊ အသိပညာေတြ အားနည္းေနရင္၊ အရက္နဲ႔မူးယစ္ေဆး၀ါးက ျပည္သူေတြရဲ႕ အဓိကစိတ္ထြက္ေပါက္ျဖစ္ေနရင္၊ ဒါမ်ိဳးအမႈအခင္းေတြ ဆက္ျဖစ္ေနဦးမွာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္သူေတြအတြက္ တရားဥပေဒစုိးမိုးျခင္းနဲ႔ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ျခင္းဆိုတဲ့ အကာအကြယ္မ်ိဳးေတြ ေပးႏုိင္ဖုိ႔လိုပါတယ္။
Writer:
ေဒါက္တာၿဖိဳးသီဟ

No comments:

Post a Comment