Tuesday, November 22, 2016

ဇီကာကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန လုံးပန္းေနရ

ဇီကာ ဗိုင္းရပ္စ္ ေတြ႕ရွိမွုတခု ေပၚေပါက္လာသည့္ အခ်ိန္တြင္ ျမန္မာနိုင္ငံက ျပင္ဆင္မွု အႀကီးအက်ယ္ အားနည္းခဲ့ ေၾကာင္း ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ေျပာသည္။ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန အေနျဖင့္ ရံပုံေငြ မလုံေလာက္မွု၊ အလုပ္ပိေနေသာ ဆရာဝန္မ်ားက စစ္ေဆးေစာင့္ၾကည့္နိုင္ျခင္း အားနည္းျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါအႏၲရာယ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ သူတို႔ မသိရွိၾက ေၾကာင္း ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားက ေျပာသည္။ ဇီကာေရာဂါက နိုင္ငံေပါင္း ၆၀ ခန႔္တြင္ ပ်ံ႕ႏွံ့ခဲ့ၿပီး လက္တေလာေတြ႕ရွိထားသည္မွာ ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္က ဘရာဇီးနိုင္ငံ တြင္ ျဖစ္သည္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ ဦးေခါင္းေသးငယ္ေသာ ကေလးငယ္ ေမြးဖြားလာျခင္း အျပင္ ေမြးကင္းစ ကေလးငယ္ႏွင့္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ားတြင္ အျခားေသာ အာ႐ုံေၾကာခ်ိဳ႕ယြင္းမွုဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားျဖစ္ပြားနိုင္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ သတိေပး မွုမ်ား ျမင့္တက္လာခဲ့ရသည္။



ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ၏ ျမန္မာနိုင္ငံဆိုင္ရာ အႀကီးအကဲ ေဒါက္တာ Jorge M. Luna က ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ေဒသ တြင္းတြင္ လၽွင္ျမန္စြာ ပ်ံ႕ႏွံခဲ့ေသာ ျခင္မွ ကူးစက္သည့္ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္ရသည့္ ေရာဂါမ်ား ပိုမိုေတြ႕ၾကဳံခဲ့ရဖြယ္ ရွိသည္ဟု သတိေပးလိုက္သည္။ ဗီယက္နမ္နိုင္ငံတြင္ ေရာဂါကူးစက္မွု အေရအတြက္က ၂ ဆျဖစ္ေနၿပီး ထိုင္းနိုင္ငံတြင္ ယခုအပတ္ အတြင္းတြင္ ထိုင္းနိုင္ငံက ေရာဂါ ကူးစက္မွု ၃၃ ခုကို အတည္ျပဳခဲ့သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဇီကာေရာဂါ ကူးစက္ေနသည့္ ပထမဆုံး လူနာကို လြန္ခဲ့သည့္ ၂ ပတ္ေက်ာ္က ေတႊ ရွိခဲ့ရၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ မွုတိုးျမႇင့္ရန္ႏွင့္ ျခင္ကာကြယ္ေရး ေဆာင္ရြက္မွုမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ ေတာင္းဆိုမွုမ်ား ျမင့္တက္လာခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံမွ ဆရာဝန္မ်ား ႏွင့္ အစိုးရ တာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ျပဳလုပ္ ခဲ့သည့္ အင္တာဗ်ဴး ၁ ဒါဇင္ေက်ာ္က ျမန္မာနိုင္ငံမွ ျပည္သူ ၅၁.၅ သန္းသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ သို႔မဟုတ္ ပ်ံ႕ ႏွံ့ျခင္းမွ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပည္သူလူထုသို႔ သတင္းအခ်က္အလက္ အသိေပးျခင္းဆိုင္ရာတြင္ အခက္အခဲ မ်ား ရင္ဆိုင္ေနရေၾကာင္း ျပသေနသည္။

လတ္တေလာအတြင္း ေန႔လည္ခင္းတခုက  ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အႀကီးဆုံးျဖစ္သည့္ ရန္ကုန္ ဗဟို အမ်ိဳးသမီးေဆး႐ုံႀကီး ၏ ဆူညံရွုပ္ေထြးေနေသာ ဝရံတာမ်ားတြင္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီး ၁၀၀ ေက်ာ္ေစာင့္ဆိုင္းေနခဲ့ၾကသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ၃ နာရီေက်ာ္ မတ္တပ္ရပ္၍ ေစာင့္ဆိုင္းခဲ့ရသည္။

“က်မက ဆရာဝန္ေတြကို ဇီကာေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေမးခြန္းနည္းနည္းေမးခ်င္လို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔မွာလည္း ၾကည့္ ေပး ရမယ့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနတဲ့အတြက္ အရမ္းအလုပ္မ်ားေနတယ္” ဟု အသက္ ၄၂ ႏွစ္ အရြယ္ ေဒၚစန္းစန္းေအးက ေျပာသည္။ သူက ဇီကာႏွင့္ ပတ္သက္၍ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ထံမွ ၾကားသိခဲ့ရ ေသာ္လည္း သူ၏ ကိုယ္ဝန္ကို မည္သို႔ ထိခိုက္နိုင္သည္ကို ေသေသခ်ာခ်ာ မသိပါ။

ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ နီးပါး ၾကာျမင့္ခဲ့သည့္ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၏ အေမြအႏွစ္ ျဖစ္သည့္ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ ရင္ ဆိုင္ ေနရၿပီး စီးပြားေရးႏွင့္ ျပည္သူ႔ ဝန္ေဆာင္မွုမ်ား (အထူးသျဖင့္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုႏွင့္ ပညာေရးက႑တြင္) ယိုယြင္း ပ်က္စီးေနခဲ့ရသည္။

လူ ၁၀၀၀ လၽွင္ ဆရာဝန္ ဝ.၆ ဦး ႏွုန္းသာ ရွိသည္ဟု WHO ၏ အဆိုအရသိရသည္။ ကာဇစၥတန္ နိုင္ငံထက္ ၆ ဆ နည္းသည္။ က်န္းမာေရး အတြက္ အစိုးရ၏ အသုံးစရိတ္မွာ လူတဦးလၽွင္ ၂၀.၃ ေဒၚလာသာရွိၿပီး ထိုင္းနိုင္ငံ ထက္ ၁၈ ဆ နည္းသည္။ ပ်က္စီးယိုယြင္းေနၿပီး လူနာ လက္ခံနိုင္စြမ္းထက္ ေက်ာ္လြန္ျပည့္လၽွံေနသည့္ ေဆး႐ုံမ်ားတြင္လည္း အေၿခ ခံ ဝန္ေဆာင္မွုမ်ား ျပတ္ေတာက္ေနေလ့ ရွိသည္။

ရန္ကုန္ေဆး႐ုံႀကီးသို႔ Reuters သတင္းေထာက္ သြားေရာက္သည့္အခါ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ ဇီကာေရာဂါႏွင့္ ပတ္ သက္၍ ရွင္းျပထားေသာ သို႔မဟုတ္ သတိေပးေဖာ္ျပထားေသာ စတစ္ကာမ်ား ကပ္ထားသည္ကို လုံးဝ မေတြ႕ရွိခဲ့ ရပါ။ အဆိုပါ ဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ လူနာမ်ားကို မည္ကဲ့သို႔ ပညာေပးရမည္ကို မသိရွိေၾကာင္း က်န္းမာေရးလုပ္သား မ်ားက ေျပာၾကသည္။

အခ်ိဳ႕ေဆး႐ုံငယ္မ်ားတြင္ သူနာျပဳဆရာမ မ်ားက တခါတရံတြင္ ခ်ိန္းဆိုထားသည့္ အတိုင္းေရာက္လာေလ့ မရွိေသာ ဆရာ ဝန္မ်ားကိုယ္စား စစ္ေဆးမွုမ်ား ေဆာင္ရြက္ၾကသည္ကို ရန္ကုန္ ဆင္ေျခဖုံးရွိ ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ ေဆး႐ုံ ၂ ခုသို႔ ရိုက္တာ သ တင္းေထာက္မ်ား ေရာက္သည့္ အခ်ိန္တြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ရသည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန ဇီကာေရာဂါ တုန႔္ျပန္ေရး ႏွင့္ နိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးဆိုင္ရာ အႀကီးအကဲ ေဒါက္တာ သန္းထြန္း ေအာင္က ဆရာဝန္ အေရအတြက္ နည္းပါးသည့္ အတြက္ ခ်ိန္းဆိုထားသည့္ အတိုင္း အျမဲတမ္း မေရာက္နိုင္ျခင္း ျဖစ္ ေၾကာင္းေျပာသည္။ သူနာျပဳဆရာမ မ်ားမွာလည္း အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးရန္ အရည္အခ်င္းျပည့္မီ သူမ်ား ျဖစ္ သည္ဟု သူကဆိုသည္။

စိတ္ရွုပ္ေထြးမွုမ်ား

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဇီကာဗိုင္းရပ္ ေတြ႕ရွိမွု ပထမဆုံး အတည္ျပဳခဲ့ၿပီးေနာက္ အေရးေပၚျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ သတင္းစာရွင္းလင္း ပြဲ တြင္ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရးဌာန အႀကီးအကဲ ေဒါက္တာ စိုးလြင္ၿငိမ္းက ေနာက္လာမည့္ ၆လ အတြင္း အမ်ိဳးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္းကို ေရွာင္ရွားၾကရန္ တိုက္တြန္းခဲ့သည္။

အဆိုပါ ေၾကညာခ်က္က ျမန္မာနိုင္ငံမွ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မွုကၽြမ္းက်င္သူ အခ်ိဳ႕ကို စိတ္ရွုပ္ေထြးေစခဲ့သည္။ အႀကံေပးခ်က္၏ ေနာက္ကြယ္မွ အေၾကာင္းျပခ်က္ႏွင့္ ၆ လၾကာၿပီး ေနာက္တြင္ ဇီကာဗိုင္းရပ္စ္ ေတြ႕ရွိမွုမ်ား ရွိမည္ မဟုတ္ေတာ့ဟု ဆိုလိုျခင္းလားဆိုသည္ကို သူတို႔နားမလည္ေၾကာင္း ေျပာၾကသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ သူတို႔ အေနျဖင့္ ေရာဂါအႏၲရာယ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ လူနာမ်ားကို ရွင္းျပရန္ တြန႔္ဆုတ္ေနရေၾကာင္း ဆရာဝန္မ်ား၊ သူနာျပဳမ်ားက Reuters သို႔ ေျပာၾကသည္။

ေဒါက္တာ Jorge M. Luna က WHO ၏ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားမွာ အိမ္ေထာင္ရွင္မ်ားအား အႏၲရာယ္ရွိနိုင္သည့္ အလားအလာမ်ားႏွင့္ ေမြးကင္းစ ကေလးမ်ားအေပၚ သက္ေရာက္နိုင္မွုမ်ားကို သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား အျပည့္အဝ ေပးရန္သာျဖစ္ ေၾကာင္းႏွင့္ ကေလးယူျခင္း၊ မယူျခင္း ကိစၥမွာ ကာယကံရွင္မ်ား အေပၚတြင္သာ မူတည္ေၾကာင္း ေျပာသည္။

“သူတို႔ကို ဘာေတြျဖစ္ေနသလဲဆိုတဲ့ ေကာင္းမြန္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ေပးရပါမယ္။ ဒါကေတာ့ သူတို႔ ရဲ့ ဆုံး ျဖတ္ခ်က္ပါပဲ” ဟု သူကဆိုသည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနမွ ေဒါက္တာ သန္းထြန္းေအာင္က ေဆးဘက္ဆိုင္ရာကၽြမ္းက်င္သူမ်ားကို ဇီကာ ဗိုင္းရပ္စ္ လမ္း ညႊန္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၿပီးခဲ့သည့္ အပတ္က ေလ့က်င့္ သင္တန္းေပးခဲ့သည္ဟု ေျပာသည္။

“သင္တန္းမွာ က်ေနာ္တို႔က လိင္ဆက္ဆံမွုကေန တဆင့္ကူးစက္နိုင္တဲ့ ဇီကာကို ဘယ္လိုေရွာင္ရွားမလဲ ဆို တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ လူနာေတြကို ဘယ္လို ညႊန္ၾကားခ်က္ေပးရမလဲဆိုတာကို ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးခဲ့ပါတယ္” ဟု သူက ေျပာ သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ရန္ကုန္တြင္မူ ေဒသဆိုင္ရာ က်န္မာေရး အႀကီးအကဲတဦး ျဖစ္သည့္ ေဒါက္တာ ထြန္းလြင္က အျခားေသာ ျခင္ေၾကာင့္ ကူးစက္နိုင္သည့္ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ တခါတရံ အသက္အႏၲရာယ္မ်ားသည့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါတို႔ႏွင့္စာလၽွင္ ဇီကာက ဦးစားေပးမဟုတ္ေၾကာင္း ေျပာသည္။ ဇီကာဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္ ေဒသတြင္း ဝန္ထမ္းမ်ားသို႔ ရံပုံေငြ ခ်ထား ေပးျခင္း မရွိေၾကာင္း ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕ ဝန္ထမ္း မ်ားက ကိုယ္ပိုင္ေငြျဖင့္ ျပဳလုပ္ၾကသည္ဟုလည္း ဆိုသည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနမွ ေဒါက္တာ သန္းထြန္းေအာင္က ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ ျခင္ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္မွုမ်ားက တိုးတက္မွု ေႏွးေကြးေနသည္ဟု ေျပာသည္။ ဘ႑ာေငြ ႏွင့္ ဝန္ထမ္းအင္အား အခက္အခဲေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု သိရ ပါသည္။

အစိုးရအေနျဖင့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ ခရီးသြားမ်ား ႏွင့္ နိုင္ငံျခားသားမ်ား အားလုံးကို စစ္ေဆးခ်င္ေသာ္လည္း “ က်ေနာ္တို႔မွာ သူတို႔ကို စစ္ေဆးဖို႔ ဘ႑ာေငြ မရွိပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ စမ္းသပ္မွုေတြက ေဈးႀကီးလို႔ပါ” ဟု သူက ထပ္ေျပာသည္။ ( Reuters သတင္းဌာနမွ Shwe Yee Saw Myint ၏ Myanmar health authorities struggle to prepare for Zika outbreak ကို ဘာသာျပန္ဆိုသည္)

No comments:

Post a Comment