Friday, November 18, 2016

ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ႏွင့္ မိမိဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္း

ဂ်ာနယ္လစ္တုိ႔၏ တာ၀န္မွာ အမွန္တရားကို ျပည္သူမ်ားထံ အစီရင္ခံရျခင္းျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ “စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ကို ျမႇင့္တင္ပါမည္” ဟု အခိုင္အမာဆုိထားေသာ မီဒီယာမ်ား၌ အလုပ္လုပ္ေနသည့္ အခ်ဳိ႕ေသာ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားသည္ပင္လွ်င္ သူတုိ႔၏ေရးသားမႈ သို႔မဟုတ္ အစီရင္ခံမႈမ်ား၌ “ကိုယ့္ဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္း”  ျပဳလုပ္ၾကသည္။ မီဒီယာမ်ား၌ ဆင္ဆာျဖတ္ျခင္းဟူသည္ “ဆင္ဆာျဖတ္ျခင္း”  (Censorship) ႏွင့္ “ကုိယ့္ဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္း” (Self-Censorship) ဟူ၍ ပံုစံႏွစ္ရပ္ရွိသည္။ ႏုိင္ငံေတာ္ အစိုးရတစ္ရပ္၊ ႏုိင္ငံေရးပါတီ တစ္ခု၊ ဘာသာေရး သို႔မဟုတ္ ပုဂၢလိက အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္က သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအား ျပည္သူမ်ားထံ ေရာက္ရွိျခင္း မရွိေအာင္ တားဆီးျခင္းကို “ဆင္ဆာျဖတ္ျခင္း” ဟု ေခၚသည္။ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား ကိုယ္တုိင္က သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ထားရျခင္းကိုမူ “မိမိဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္း” ဟု  ေခၚသည္။ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား မိမိဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္းမွာ အခ်ဳိ႕ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို ထုတ္ေ၀ျဖန္႔ခ်ိခဲ့လွ်င္ ျဖစ္လာမည့္ အရာမ်ားကို ေၾကာက္ရြံ႕ရေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားသည္ မိမိတုိ႔ကိုယ္တုိင္ သို႔မဟုတ္ မိမိတို႔မိသားစုအား ထိခိုက္မည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ရျခင္း၊ တရားစြဲဆုိခံရမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ရျခင္းႏွင့္ အျခား စီးပြားေရးႏွင့္ ဆုိင္သည့္ အက်ဳိးဆက္မ်ားကို ေၾကာက္ရြံ႕ရျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
မိမိဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္းကို အစိုးရအဖဲြ႕မ်ား၌ တရား၀င္ မီဒီယာမ်ားကို ဆင္ဆာ ျဖတ္ေတာက္သည့္ မူ၀ါဒမ်ားရွိသည့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားအေနျဖင့္ ကန္႔သတ္ထားေသာ အခ်က္မ်ားကို မလိုက္နာပါက ေထာင္ခ်ျခင္း၊ ဒဏ္ေငြ႐ိုက္ျခင္းႏွင့္ အလုပ္မွ ထုတ္ပယ္ေစျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္သည့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအတြင္း အႀကီးအက်ယ္ က်င့္သံုးရသည္။


ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားအေနျဖင့္ စစ္ေရးဆုိင္ရာ လွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္မ်ားကို မေတာ္တဆ ေဖာ္ျပမိျခင္း မရွိေအာင္ ကာကြယ္ရန္ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ား၏ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကို တမင္လုိက္နာကာ ဆင္ဆာျဖတ္ရသည္လည္း ရွိသည္။
၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ နယူးေယာက္တုိင္းမ္ သတင္းစာသည္ အာဖဂန္နစၥတန္တြင္ သတင္းေထာက္တစ္ဦး ျပန္ေပးဆဲြခံရသည့္ သတင္းကို ခုနစ္လၾကာ (သူလြတ္ေျမာက္လာခ်ိန္အထိ) ေရးသားေဖာ္ျပျခင္း မျပဳဘဲ ထားခဲ့ဖူးသည္။ အဆုိပါ သတင္းေထာက္ႏွင့္ အျခားဓားစာခံမ်ားအေပၚ က်ေရာက္မည့္ အႏၲရာယ္ကို ေလ်ာ့နည္းေစလိုေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ႐ုရွားႏုိင္ငံတြင္ ၂၀၀၀ ျပည့္လြန္ ႏွစ္မ်ားအတြင္း အစိုးရက မီဒီယာမ်ားကို လႊဲယူလိုက္ျခင္းႏွင့္ ပူးေပါင္းခိုင္းျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ မိမိဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္းကို အႀကီးအက်ယ္ က်င့္သံုးၾကရေတာ့သည္။ ႐ုရွား၌ ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ မတရားအသင္း ဥပေဒမ်ား ထြက္ေပၚလာသည့္အခါ အေနအထားမွာ ပိုမိုဆုိးရြား၍ သြားေတာ့သည္။

မိမိဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္းကို ေစ်းကြက္ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ားအတြက္ ျပဳလုပ္ရေလ့ ရွိသည္မ်ားလည္း ရွိ၏။ ဥပမာအားျဖင့္ အယ္ဒီတာတစ္ဦးအေနျဖင့္ ေၾကာ္ျငာထည့္သူမ်ား၊ စာဖတ္သူမ်ားႏွင့္ ပိုင္ရွင္မ်ား ေဒါသျဖစ္ေစႏုိင္သည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို သိစိတ္ျဖင့္ျဖစ္ေစ မသိစိတ္ျဖင့္ျဖစ္ေစ ေရွာင္ရွားသည္လည္း ရွိသည္။ ယင္းသုိ႔ ေရွာင္ရွားျခင္းမွာ  တုိက္႐ိုက္သေဘာအရၾကည့္လွ်င္ အလုပ္ထုတ္ခံရမည္ကို ေၾကာက္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ မိမိဘ၀ ရွင္သန္ေရးကို ကာကြယ္ရန္ျဖစ္ၿပီး သြယ္၀ိုက္သေဘာအရၾကည့္လွ်င္ သက္ဆုိင္ရာစာနယ္ဇင္း၏ စီးပြားေရးအက်ဳိးအရ ျဖစ္သည္။ ယင္းအမ်ဳိးအစားကို 'ဆင္ဆာအေပ်ာ့စား' (Soft-Censorship) ဟုေခၚသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းသည္လည္း ဂုဏ္သိကၡာရွိေသာ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား မလုပ္သင့္သည့္ကိစၥျဖစ္သည္။

မည္သို႔ပင္ဆုိေစကာမူ မိမိဘာသာ ဆင္ဆာျဖတ္ရျခင္းသည္ ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ သတင္း သိပိုင္ခြင့္ႏွင့္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား၏ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ကို ျငင္းပယ္မႈျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီမႈ မရွိပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

No comments:

Post a Comment