Thursday, July 27, 2017

H1N1 influenza virus vaccine တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆး

H1N1 influenza တုပ္ေကြးကို Swine flu လို႔လည္း ေခၚတယ္။ ဝက္ေတြမွာ အမ်ားဆုံး ေတြ႔ရလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝက္သားစားလို႔ေတာ့ အဲဒီေရာဂါ မရေစပါ။ လူေတြတစ္ေယာက္ဆီကေန တစ္ေယာက္ ပါးစပ္ကေနလာတဲ့ အမႈန္အမႊားေလးေတြကေန တစ္ဆင့္ ကူးစက္တယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးႏွာေခ်ရာကေန ထြက္လာတယ္။ ေလထဲေရာက္မယ္။ မ်က္ႏွာျပင္ေတြနဲ႔ အသုံးအေဆာင္ေတြေပၚ ေရာက္တယ္။ ေနာက္တစ္ေယာက္က ႐ွဴမိရင္ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ပိုးရွိသူ ကိုယ္မွာလည္း ရွိေနႏိုင္တယ္။ သူ႔လက္နဲ႔ ထိကိုင္တာေတြမွာ ပိုးေရာက္ ေစႏိုင္တယ္။ H1N1 influenza virus vaccine ကာကြယ္ေဆး ရွိတယ္။ ၂၀၀၉ မွာ ကမာၻမွာ ကပ္ေရာဂါျဖစ္စဥ္က စသုံးေနတယ္။ ထိုးေဆးျဖစ္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ေသေအာင္ လုပ္ထားတာကို သုံးတယ္။ ေနာက္ထပ္ LAIV (Nasal spray vaccine) ႏွာေခါင္းထဲ ဖ်န္းရတဲ့ ကာကြယ္ေဆး ေပၚလာတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္အရွင္ သုံးတယ္။ ထိုးေဆးက အသက္ ၆ လကေနအထက္ ထိုးတယ္။ ဒီကာကြယ္ေဆးက တျခားဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ဥပမာ Bird flu ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးကို မကာကြယ္ပါ။

ကာကြယ္ေဆး ေဘးထြက္သက္ေရာက္မႈ နည္းနည္းသာ ရွိတယ္။ တုပ္ေကြးမိသလို ခံစားရႏိုင္တယ္။ ကိုယ္နည္းနည္းပူ၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ ႏွာေစး၊ အစားပ်က္၊ ႂကြက္သားေတြနာ။ တုပ္ေကြးရာသီမွာ တုပ္ေကြးမိသလို ခံစားရတိုင္း ဒီေရာဂါလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ ၾကက္ဥနဲ႔ မတည့္သူေတြ ဒီကာကြယ္ေဆး မတည့္ပါ။ Guillain-Barré syndrome ေခၚ အာ႐ုံေၾကာေရာဂါရွိသူ မတည့္ပါ။ အေအးမိ ကိုယ္ပူေနခ်ိန္မွာလည္း ကာကြယ္ေဆး ထိုးႏိုင္ပါတယ္။
တိတိက်က်ေျပာရရင္ ဒီကာကြယ္ေဆးဟာ 2009 H1N1 influenza virus ဗိုင္းရပ္စ္ကို ကာကြယ္တာ ျဖစ္တယ္။ ၂၀၀၉-၂၀၁၀ တုန္းကျဖစ္ခဲ့တဲ့ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ကို ကာကြယ္တာ။ ၁၀ ႏွစ္အထက္ကို ကာကြယ္ေဆးတစ္လုံး တစ္ႀကိမ္ထိုးရတယ္။ အသက္ ၆ လကေန ၉ ႏွစ္ကို ကာကြယ္ေဆး ၂ ႀကိမ္ ထိုးရမယ္။ တစ္ႀကိမ္နဲ႔ တစ္ႀကိမ္ ၄ ပတ္ျခားတယ္။ ၆ လေအာက္ မလိုပါ။
ကာကြယ္ေဆးထိုးခ်ိန္ တူေနရင္ Pneumococcal polysaccharide vaccine ႏူမိုေကာ္ကယ္ ကာကြယ္ေဆးကိုလည္း တစ္ၿပဳိင္တည္း ထိုးႏိုင္တယ္။ ႏွာေခါင္းထဲ ဖ်န္းေဆးလည္း အတူတူ ျဖစ္တယ္။
H1N1 တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေရး
၁။ ေနမေကာင္းရင္ အိမ္မွာသာ ေနထိုင္ပါ။ အဖ်ားေပ်ာက္ၿပီး ၂၄ နာရီအထိ အျပင္မထြက္ပါနဲ႔။ ကိုယ့္ေရာဂါ သူမ်ားေတြကို မေပးပါနဲ႔။ လူေတြနဲ႔ ထိေတြ႔တာ နည္းပါေစ။ ေရာဂါလိုက္ရွာသလို မျဖစ္ေအာင္ ေရာဂါမရေသးသူေတြက လူစုလူေဝးေရွာင္ပါ။
၂။ လက္မၾကာခဏေဆးပါ။ ေရ + ႐ိုး႐ိုး ဆပ္ျပာသုံးပါ။ ေရနဲ႔ေဝးရင္ Alcohol-based hand sanitizer ဟင္းဆင္နတိုက္ဇာ ေဆးရည္သုံးပါ။ လက္ကိုမၾကာခဏ ေဆးပါ။ အထူးသျဖင့္ ေခ်ာင္းဆိုးႏွာေခ်ၿပီးတိုင္း ေဆးပါ။
၃။ ေခ်ာင္းဆိုးတိုင္း၊ ႏွာေခ်တိုင္းမွာ ႏွာေခါင္းကို ဖုံးအုပ္ထားပါ။ ႏွာေခါင္းစည္းသုံးပါ။ တစ္႐ွဴးသုံးပါ။ စနစ္တက်စြန္႔ပါ။ တံေတာင္ဆစ္ထဲ ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့ အက်င့္လုပ္ပါ။
၄။ ထိေတြ႔မႈ နည္းႏိုင္သမွ် နည္းပါေစ။ လူမ်ားရာကို မသြားပါနဲ႔။ အသက္ ၅ ႏွစ္ေအာက္နဲ႔ ၆၅ ႏွစ္ ေက်ာ္သူေတြ ပိုသတိထားပါ။
၅။ ၾကမ္းျပင္၊ မ်က္ႏွာျပင္နဲ႔ အသုံးအေဆာင္ေတြမွာ ေရာဂါရွိသူဆီက ႏွာေခ်ေခ်ာင္းဆိုးရာကေန ထြက္လာတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ကပ္ေနႏိုင္တယ္။ လက္နဲ႔ မ်က္စိ၊ ႏွာေခါင္း၊ ပါးစပ္ကို ထိကိုင္တာ သတိထားပါ။ လက္မွာ ပိုးေတြပါ ေနႏိုင္တယ္။
၆။ Flu vaccination ကာကြယ္ေဆးကို အသက္ ၆ လအထက္ ထိုးႏိုင္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ ၂-၃ မ်ဳိးကိုပါ ကာကြယ္မယ္။ ထိုးေဆး + ႏွာေခါင္းထဲ ထည့္ေဆးလို႔ ၂ မ်ဳိး လာတယ္။ ႏွာေခါင္းထဲ ထည့္ေဆးကိုေတာ့ အသက္ ၂ ႏွစ္ကေန ၄၉ ႏွစ္အထိကိုသာ ေပးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို မေပးရပါ။ ၾကက္ဥနဲ႔ မတည့္သူေတြ မေပးရပါ။ HIV ရွိသူေတြနဲ႔ ပန္းနာရွိ သူေတြ မေပးရပါ။
၇။ ေက်ာင္း-႐ုံး ပိတ္သင့္ မသင့္ က်န္းမာေရးဌာနက ဆုံးျဖတ္တာ လိုက္နာပါ။
၈။ လိုတာထက္ ပိုမစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ က်န္းမာေရးဌာန တာဝန္ရွိသူေတြက ေျပာတာမဟုတ္ရင္ မယုံပါနဲ႔။ သတင္းအမွားေတြ မွ်ေဝတာ မလုပ္ပါနဲ႔။ ဗိုင္းရပ္စ္စားေဆးေတြနဲ႔ ကာကြယ္လို႔ မရပါ။ ေရာဂါ ၃ မ်ဳိး ကာကြယ္ေဆး မဟုတ္ပါ။ Monovalent တမ်ဳိးတည္း ကာကြယ္ေဆးလို႔ ေခၚတယ္။ ကာကြယ္ေဆး၊ ထိုးေဆး၊ စားေဆး ေၾကာ္ျငာေတြ သတိထားပါ။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
The Voice

No comments:

Post a Comment