Thursday, July 27, 2017

H1N1 ရာသီတုပ္ေကြး ကူးစက္မႈ ကာကြယ္ေရး အၾကံေပးခ်က္

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တေက်ာ့ျပန္ျဖစ္လာတဲ့ H1N1 ရာသီတုပ္ေကြးေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ ၃ ဦး ရွိသြားၿပီလုိ႔ က်န္းမာေရးဌာန တာ၀န္ရွိသူေတြက တရား၀င္ ထုတ္ျပန္ထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ရာသီအလုိက္ ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိတဲ့ ဒီတုပ္ေကြးေတြဟာ အေပၚယံအားျဖင့္ ေရာဂါလကၡဏာျခင္း တူညီၾကၿပီး အခ်ိန္မွီ ကုသမႈ မျပဳႏုိင္ရင္ အသက္အႏၱရာယ္ပါ စုိးရိမ္ရတယ္လုိ႔ က်န္းမာေရး ပညာရွင္ေတြက ေျပာပါတယ္။ ဒီ တုပ္ေကြးေရာဂါ မကူးစက္ေအာင္ ဘယ္လုိ ကာကြယ္သင့္သလဲဆုိတာကုိ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ Indiana ျပည္နယ္၊ Indianapolis ၿမိဳ႕မွာ ေနထုိင္တဲ့ ေဒါက္တာ တင့္ေဆြကုိ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းၿပီး ကုိေဇာ္၀င္းလႈိင္က တင္ျပေပးထားပါတယ္။

H1N1 တုပ္ေကြး အပါအ၀င္ တုပ္ေကြးေရာဂါပုိးတုိင္းဟာ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းကတဆင့္ ကူးစက္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ ကူးစက္မႈႏႈန္းကလည္း ျမန္ဆန္ပါတယ္။ ဇူလုိင္လ တတိယအပတ္ေလာက္က စလုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တေၾကာ့ျပန္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ဒီ H1N1 တုပ္ေကြး ေရာဂါပုိးေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ ၃ ဦးရွိေနၿပီး ေရာဂါပုိး ကူးစက္ေနတဲ့ လူနာ ဦးေရဟာလည္း ၂၀ ရွိၿပီလုိ႔ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာန တာ၀န္ရွိသူေတြက ဗီြအုိေအကုိ အတည္ျပဳ ေျပာဆုိထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ Indiana ျပည္နယ္၊ Indianapolis ၿမိဳ႕မွာ ေနထုိင္တဲ့ ျမန္မာ ဆရာ၀န္တဦးပါ။ သူက ေရာဂါပုိး ကူးစက္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြကုိ အခုလုိ ေျပာျပပါတယ္။
“ ေရာဂါရွိေနသူက ေခ်ာင္းဆိုးႏွာေခ်တာနဲ႔ သူ႔ပတ္၀န္းက်င္ ၆ ေပ ပတ္လည္က လူေတြ အသက္ရႈမိရင္ ကူးစက္ႏိုင္တာ။ ဒီသံုးခုလံုး ဟာ အကုန္အတူတူပါပဲ။ အဲေတာ့ ျဖစ္ၿပီးရင္ လည္းဘဲ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ အားလံုးကလည္း သာမန္ ရာသီဥတုအလိုက္ျဖစ္တဲ့ တုပ္ေကြး ေတြနဲ႔လည္း အကုန္တူတယ္ခင္ဗ်။ ကိုယ္နည္းနည္းပူမယ္၊ ကိုက္ခဲမယ္၊ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္၊ လည္ေခ်ာင္းနာမယ္၊ ႏွာေခ်မယ္။ ေနာက္ မအီမသာျဖစ္မယ္။ ဒါေတြက အကုန္တူပါတယ္။ ေနာက္တခါ လူကလည္း အားယုတ္သလို ျဖစ္ေနမယ္ေပါ့။ ဒီဟာေတြ အကုန္လံုးကလည္း ရာသီဥတု တုပ္ေကြးနဲ႔ အကုန္တူ ပါတယ္။ အခုလည္း တူပါတယ္ ခင္ဗ်။ ”
ေရာဂါပုိး ကူးစက္တာျခင္း တူေပမယ့္ တဦးနဲ႔တဦး ကူးစက္မႈခံရတဲ့ အတိမ္အနက္ ကြာျခားႏုိင္တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။
“ တခ်ိဳ႕ၾကေတာ့ ဆိုးႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့ သာမန္နဲ႔ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အသက္ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြနဲ႔ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အထက္ လူႀကီးေတြမွာ ဆိုးႏိုင္တယ္။ ခုခံအားနည္းေနရင္ ပိုဆိုးတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲက နမိုးနီးယားလို႔ေခၚတဲ့ အဆုတ္ေရာင္နာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တခိ်ဳ႕ဆိုးလို႔ရွိရင္ေတာ့ ကံမေကာင္းရင္ေတာ့ ဦးေႏွာက္ အထိေရာက္ၿပီးေတာ့ အသက္ဆံုးရတဲ့ အထိလည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ခင္ဗ်။ ”
အခုျဖစ္ေပၚေနတဲ့ H1N1 တုပ္ေကြးေရာဂါပုိးနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ လူမႈကြန္ယက္ေတြမွာ အမ်ဳိးမ်ဳိး ေရးသား ေျပာဆုိေနၾကတဲ့အထဲ မွားယြင္းမႈေတြ ပါေနတာေၾကာင့္ အဲဒီလုိ ေရးသား ေျပာဆုိမႈေတြကုိ သတိထားၾကဖုိ႔လည္း ေဒါက္တာ တင့္ေဆြက တုိက္တြန္းပါတယ္။ ဒီတုပ္ေကြးေရာဂါပုိး မကူးစက္ႏုိင္ေအာင္ အဆင့္ဆင့္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္နည္းေတြကုိလည္း ေဒါက္တာတင့္ေဆြက အခုလုိ ရွင္းျပပါတယ္။
“ အၾကမ္းဖ်ဥ္း ပထမ ဦးဆံုးေျပာရလို႔ရွိရင္ ကိုယ့္ဆီကို ဒီလို ကပ္ေရာဂါလို ျဖစ္ေနတဲ့ အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ကိုယ့္ဆီ ကို အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းက ၀င္မလာေအာင္ ႏွာေခါင္းစည္း တပ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ႏွာေခါင္းစည္းမွာလည္း အခုေျပာေနတဲ့ ေစ်းႀကီးတဲ့ ႏွာေခါင္းစည္းနဲ႔ သာမန္ႏွာေခါင္းစည္း ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေလ့လာမႈေတြ လုပ္တဲ့အခါမွာ အဲဒီ ႏွာေခါင္းစည္း ၂ မ်ိဳးစလံုး ကေန ကာကြယ္မႈေပးႏိုင္ စြမ္းအားဟာ သိပ္မကြာျခားပါဘူး။
ဒါေၾကာင့္ လူတိုင္းဟာ သာမန္ ေဆးရံုသံုး ဆရာ၀န္ေတြ ဆရာမေတြ သံုးတဲ့ ႏွာေခါင္းစည္းနဲ႔လည္း ရႏိုင္တယ္လို႔ ပထမအခ်က္ က်ေနာ္ ေျပာလိုပါတယ္။ ၂ အခ်က္ကေတာ့ လက္ကို မၾကာမၾကာေဆးဖို႔ လိုတယ္ ခင္ဗ်။ ေခ်ာင္းဆိုးတာနဲ႔ ႏွာေျခတာနဲ႔က ထြက္တဲ့ အမႈန္အမႊားဟာ က်ေနာ္တို႔ အိမ္မ်က္ႏွာျပင္ေတြ ရံုးမ်က္ႏွာျပင္ေတြ အားလံုးမွာ က်ေနႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒါကို က်ေနာ္တို႔ လက္ေတြနဲ႔ ထိၾကရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လက္ကို မၾကာမၾကာေဆးျခင္းဟာ ဒုတိယ အေရးႀကီးပါတယ္။
ေနာက္ တတိယ အခ်က္ကေတာ့ လူအုပ္ထဲကို လူနာကိုယ္တိုင္လည္း မသြားဖို႔ ေနမေကာင္း မျဖစ္ေသးတဲ့လူေတြလည္း ေရွာင္ရွားလို႔ ရွိရင္ ဒါကာကြယ္မႈ ရႏိုင္ပါတယ္။
ေနာက္ နံပတ္ ၄ ကေတာ့ ကာကြယ္ေဆး။ ကာကြယ္ေဆးမွာလည္း အခု အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာေနၾကတယ္။ အမွန္က ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္ ေတြဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးေတြဟာ ႏွစ္စဥ္ ႏွစ္စဥ္တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆးဆိုတာ တႏွစ္တခါ ထိုးရတယ္။ အဲဒါ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ H1N1 ေပၚတုန္းက ျဖစ္တုန္းက ကာကြယ္ေဆးတမ်ိဳးတည္းသာ ေပၚေသးတယ္။ ေနာက္ ကာကြယ္ေဆး တမ်ိဳးကေနၿပီးေတာ့ ၂မ်ိဳး ၃ မ်ိဳး ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ ကာကြယ္ေဆးေတြကလည္း က်ေနာ့ အျမင္ေျပာရရင္ အတိအက် မမွန္ဘူးလို႔ က်ေနာ္ ယူဆပါတယ္။
သူဟာ H1N1 Monovalent လို႔ေခၚတဲ့ ကာကြယ္ေဆးဟာ တရား၀င္ FDA အေမရိကန္ FDA ကေကာ WHO ကေကာ အသိအမွတ္ျပဳထားပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ တမ်ိဳးတည္းကိုသာ ကာကြယ္ေသာ ကာကြယ္ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာလည္း ၂ မ်ိဳးရွိေသးတယ္။ ထိုးေဆးနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ႏွာေခါင္းထဲ ထည့္တဲ့ ေဆးပါ။ အဲဒီေလးခ်က္စလံုး ဂရုစိုက္မွ ကာကြယ္ေဆးကလည္း က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနက တရား၀င္ထုတ္ျပန္ခ်က္ ထိုးပါ ထိုးသင့္တယ္ ဒီဟာ ဆိုတဲ့ အခ်က္ကလြဲရင္ က်န္တာေတြကိုေတာ့ နားမေယာင္သင့္ဘူး လို႔ေတာ့ က်ေနာ္ေတာ့ အႀကံေပးခ်င္ပါတယ္။ ”
CDC လုိ႔ေခၚတဲ့ အေမရိကန္ ကူးစက္ေရာဂါျပန္႔ပြားမႈ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနကေတာ့ - ေယဘုယ်အားျဖင့္ တုပ္ေကြးေရာဂါဟာ လူတဦးကေန တဦးကုိ ႏွာေခ်တာ၊ ေခ်ာင္းဆုိးတာတုိ႔ကေန ကူးစက္ေလ့ရွိတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ တုပ္ေကြး ေရာဂါ ပုိးမႊားေတြဟာ စားပြဲခုံ၊ ၾကမ္းျပင္၊ နံရံ စတဲ့ မ်က္ႏွာျပင္ေတြ၊ တံခါးလက္ကုိင္ေတြ၊ ဖုန္းေတြ၊ ခြက္ေတြေပၚမွာ နာရွိအနည္းငယ္အထိ အသက္ရွင္ ရွိေနတတ္တာေၾကာင့္ အဲဒီ ေနရာေတြမွာ ရွိေနတဲ့ ေရာဂါပုိးကုိ ထိမိထားတဲ့ လက္ေတြနဲ႔ မ်က္လုံး၊ ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္တုိ႔ကုိ ထိမိရာကလည္း ေရာဂါပုိး ကူးစက္ႏုိင္ေၾကာင္း၊ ဒါေၾကာင့္ လက္ကုိ ဆပ္ျပာနဲ႔ မၾကာခန အေသအခ်ာေဆးဖုိ႔ လုိအပ္ေၾကာင္း ညြန္ၾကားခ်က္ ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။
တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္တယ္လုိ႔ ယူဆရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ တုပ္ေကြးေရာဂါ လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ကုိယ္ပူ၊ ေခ်ာင္းဆုိး၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ ႏွာေစး၊ ကုိယ္လက္ေတြနဲ႔ ေခါင္းကုိက္တာေတြအျပင္ ပင္ပန္း ႏြမ္းနယ္ေနတဲ့ လကၡဏာေတြ ေပၚလာရင္ အျမန္ဆုံး နီးစပ္ရာ ဆရာ၀န္၊ ေဆးခန္းကုိ ျပသသင့္ေၾကာင္းလည္း အေမရိကန္ ကူးစက္ေရာဂါျပန္႔ပြားမႈ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနက သတိေပးခ်က္ ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။
တနသၤာရီတုိင္း၊ ထား၀ယ္ၿမိဳ႕က ၾကက္ျခံေတြမွာ H5N1 လုိ႔ေခၚတဲ့ ၾကက္တုပ္ေကြး ဗုိင္းရပ္ပိုးေတြ႔ရွိၿပီး ၾကက္ေတြ ေထာင္ဂဏန္းေလာက္ထိ ေသဆံုးမူေတြရွိရတာေၾကာင့္ ဇူလိုင္လ ၂၅ ရက္ေန႔ ကစၿပီး ၾကက္အေသ အမ်ားအျပား ျဖစ္ေနတဲ့ၾကက္ေမြးျမဴျခံပိုင္ရွင္ ၆ ဦးတို ့ရဲ ့ၾကက္ျခံေတြက ၾကက္သားနဲ႔ ၾကက္ဥေတြ ေရာင္းခ်ျခင္းမျပဳဖို႕ ၿမိဳ႕နယ္စည္ပင္သာယာက ပိတ္ပင္ထားတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။
တဆက္ထဲမွာပဲ ရာသီလုိက္ တုပ္ေကြးေရာပုိးတမ်ဳိးျဖစ္တဲ့ H2N2 လုိ႔ေခၚတဲ့ သိပ္မျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါပုိး အမ်ဳိးအစားတခုလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ျဖစ္ေပၚေနေၾကာင္း က်န္းမာေရးဌာန အရာရွိေတြက ေျပာပါတယ္။
အခုလုိ ရာသီအလုိက္ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါကိုကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေရးအတြက္ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနက ခ်င္းျပည္နယ္ အပါအဝင္၊ ရန္ကုန္၊ ပဲခူး၊ ဧရာ၀တီတိုင္းေတြကို အထူးေစာင့္ၾကပ္ ၾကည့္႐ႈေနတယ္လို႔ က်န္းမာေရးနဲ႔ အားကစား ဝန္ႀကီးဌာန တာဝန္႐ွိသူ တဦးက ဗီြအုိေအကုိ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
VOA

No comments:

Post a Comment